Bài 3: Thi học sinh giỏi Tin cần chuẩn bị từ lớp mấy? Lộ trình theo từng cấp học
"Con đang học lớp 6, bắt đầu học lập trình bây giờ có muộn không?", "Con lớp 3 đã học được chưa?" – câu trả lời ngắn gọn: không có tuổi nào là quá sớm hay quá muộn, nhưng mỗi độ tuổi có cách học và mục tiêu riêng. Bài viết này đưa ra một lộ trình tham khảo theo từng cấp học.
Bài thứ ba của chuyên mục "Góc phụ huynh". Lộ trình dưới đây mang tính tham khảo; mỗi học sinh có tốc độ riêng, quan trọng nhất là con học đều đặn và giữ được hứng thú.
1. Hiểu rõ "đích đến": kỳ thi HSG Tin quốc gia
- Theo quy chế hiện hành (Thông tư 17/2023/TT-BGDĐT), thí sinh là học sinh đang học THPT, có học lực và rèn luyện từ khá trở lên – quy chế không giới hạn lớp, nên học sinh lớp 10, 11 vẫn có thể dự thi nếu được chọn vào đội tuyển của tỉnh.
- Môn Tin học thi lập trình trên máy tính trong 2 buổi, mỗi buổi 180 phút. Môi trường thi hỗ trợ Pascal, C++ và Python.
- Mỗi đơn vị được đăng ký tối đa 10 thí sinh mỗi môn (Hà Nội và TP.HCM tối đa 20). Kỳ thi năm học 2025–2026 diễn ra ngày 25–26/12/2025, có 642 thí sinh dự thi môn Tin học.
- Thí sinh có thành tích cao được gọi vào vòng chọn đội tuyển quốc tế (TST) với bài thi 300 phút; năm 2026, vòng này chọn ra 4 học sinh dự Olympic Tin học quốc tế (IOI).
2. Lộ trình tham khảo theo cấp học
| Giai đoạn | Mục tiêu | Nội dung chính | Sân chơi phù hợp |
|---|---|---|---|
| Lớp 3–5 | Làm quen tư duy lập trình | Lập trình kéo thả (Scratch), trò chơi tư duy logic; cuối cấp có thể bắt đầu Python | Hội thi Tin học trẻ – bảng A (tiểu học); bảng M1 (tư duy toán, thuật toán) |
| Lớp 6–7 | Học ngôn ngữ lập trình thật | Python hoặc C++: biến, vòng lặp, mảng, hàm; các thuật toán cơ bản (sắp xếp, tìm kiếm) | Tin học trẻ – bảng B (THCS), bảng M2; các kỳ thi trực tuyến dễ trên VNOJ, Codeforces |
| Lớp 8–9 | Thuật toán nền tảng | C++, đệ quy, quay lui, chặt nhị phân, quy hoạch động cơ bản, đồ thị cơ bản (BFS, DFS) | HSG Tin cấp huyện/tỉnh lớp 9; thi vào lớp 10 chuyên Tin |
| Lớp 10 | Nâng cao, thi HSG tỉnh | Cấu trúc dữ liệu (cây phân đoạn, DSU), đồ thị nâng cao, quy hoạch động nâng cao | HSG tỉnh, chọn đội tuyển; học sinh xuất sắc có thể dự thi HSG quốc gia |
| Lớp 11–12 | Thi HSG quốc gia | Các chủ đề chuyên sâu, luyện đề, luyện chiến thuật phòng thi | HSG quốc gia (cuối tháng 12), vòng chọn đội tuyển Olympic quốc tế (TST) |
Tiểu học (lớp 3–5): vui là chính
Từ năm học 2022–2023, Tin học là môn bắt buộc từ lớp 3 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, trong đó học sinh tiểu học làm quen với lập trình trực quan: tuần tự, lặp, rẽ nhánh. Ở tuổi này, mục tiêu là để con thích tư duy logic – làm game nhỏ, hoạt hình, giải đố. Hội thi Tin học trẻ toàn quốc có bảng A dành cho học sinh tiểu học.
THCS (lớp 6–9): giai đoạn "vàng" để xây nền
Đây là thời điểm lý tưởng để học một ngôn ngữ lập trình thật và các thuật toán cơ bản. Học sinh chăm chỉ từ lớp 6–7 sẽ có 2–3 năm để chuẩn bị cho kỳ thi HSG lớp 9 và thi vào lớp 10 chuyên Tin. Lưu ý: ở một số địa phương như Hà Nội, thí sinh vào lớp chuyên Tin thi môn Toán chuyên, nên con cần học vững Toán song song.
THPT (lớp 10–12): tăng tốc
Các chủ đề trở nên chuyên sâu: cấu trúc dữ liệu nâng cao, đồ thị, quy hoạch động, hình học, xử lý chuỗi. Học sinh cần luyện đề có hệ thống, làm quen áp lực thời gian của bài thi 180 phút. Giải học sinh giỏi quốc gia (Nhất, Nhì, Ba) giúp con được tuyển thẳng vào ngành phù hợp ở đại học trong vòng 3 năm.
3. Nếu con bắt đầu "muộn" thì sao?
- Bắt đầu từ lớp 8–9: vẫn hoàn toàn có thể đạt giải cấp tỉnh và thi vào lớp chuyên nếu con có nền Toán tốt và học tập trung.
- Bắt đầu từ lớp 10: mục tiêu thực tế là giải cấp tỉnh trong 1–2 năm; giải quốc gia cần nỗ lực rất lớn nhưng không phải không thể.
- Không thi HSG: kiến thức thuật toán vẫn có ích khi con học đại học ngành CNTT, khi thi Olympic Tin học sinh viên, ICPC, hay khi phỏng vấn xin việc ở các công ty công nghệ.
4. Mỗi tuần nên học bao nhiêu?
Không có con số chung cho mọi học sinh, nhưng nguyên tắc là đều đặn quan trọng hơn dồn dập. Một gợi ý tham khảo:
| Cấp học | Thời lượng gợi ý mỗi tuần | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tiểu học | 1–2 buổi, mỗi buổi 45–60 phút | Ưu tiên hứng thú, tránh ngồi máy quá lâu |
| THCS | 2–3 buổi, mỗi buổi 1,5–2 giờ | Kết hợp học lý thuyết và tự giải bài |
| THPT (đội tuyển) | Nhiều buổi hơn trong giai đoạn ôn thi | Cân đối với các môn văn hóa và sức khỏe |
5. Phụ huynh nên làm gì ngay bây giờ?
- Trò chuyện với con để biết con có thật sự thích lập trình hay không.
- Cho con học thử 2–3 tháng một chương trình phù hợp lứa tuổi.
- Xác định mục tiêu từng năm, ví dụ: lớp 7 thi Tin học trẻ, lớp 9 thi HSG tỉnh, lớp 10 vào chuyên Tin.
- Theo dõi thông báo của Sở GD&ĐT về kỳ thi HSG và tuyển sinh lớp 10 tại địa phương.
Nguồn tham khảo
- Thư viện Pháp luật – Quy chế thi chọn học sinh giỏi quốc gia (Thông tư 17/2023)
- LuatVietnam – Thông tư 17/2023/TT-BGDĐT
- Thư viện Pháp luật – Công văn 5974/BGDĐT-QLCL về thi HSG quốc gia
- Đại biểu Nhân dân (11/11/2025) – Lịch thi học sinh giỏi quốc gia 2025–2026
- Đại biểu Nhân dân (20/01/2026) – 18 thủ khoa học sinh giỏi quốc gia 2025–2026
- Đại biểu Nhân dân (02/04/2026) – Danh sách đội tuyển Olympic quốc tế 2026
- Đại biểu Nhân dân (2024) – IOI 2024
- Đại biểu Nhân dân (2025) – IOI 2025
- Giáo dục Việt Nam (2026) – IOI 2026
- LuatVietnam – Chương trình giáo dục mới năm học 2022–2023
- Hoatieu – Chương trình GDPT môn Tin học
- Thương hiệu & Công luận (2026) – Hội thi Tin học trẻ toàn quốc lần thứ 32
- Không biết học gì trước, học gì sau, học lan man nên kiến thức bị hổng.
- Bí bài không ai gỡ, ngồi cả buổi vẫn không ra rồi bỏ cuộc.
- Code chạy được nhưng không đủ điểm, không biết sai ở đâu, chậm ở đâu.
- Không có đề thi thử và người chấm, nên không biết mình đang ở mức nào.
- Dễ nản giữa chừng khi không có ai theo sát.
- Lộ trình 111 buổi video sắp sẵn từ dòng code đầu tiên đến đề HSG thật của các tỉnh.
- Thầy trực tiếp gỡ bí, chữa bài cho từng em qua nhóm Zalo riêng.
- Hệ thống chấm bài tự động 24/7 và thi thử HSG hằng tuần để biết chính xác mình đang ở đâu.
- Đóng học phí một lần, thầy kèm lâu dài: từ thi chuyên Tin đến HSG quốc gia và cả khi lên đại học.
Nhận xét
Đăng nhận xét