Tuyển sinh 🎓 Mình nhận đào tạo lập trình giải thuật thi đấu: thi vào lớp 10 chuyên tin · thi học sinh giỏi tin học cấp tỉnh/thành · thi vào đội tuyển quốc gia · Olympic tin học sinh viên / ICPC · phỏng vấn thuật toán. Bấm vào đây để xem thông tin khóa học → Xem khóa học
Thi thử miễn phí
🏆 Thi thử HSG Tin học tuần này trên ClueOJ
Mở công khai cho mọi người · đề do thầy Nguyễn Việt Nam Sơn biên soạn
Lịch thi, đề cũ & lời giải →

Cộng hai số lớn

Nguồn: CLUE OJ Độ khó: Trung bình Xâu Số lớn (Big Int) Cộng tay

Đề bài

Với những số rất lớn, ví dụ $2\underbrace{00\ldots0}_{200\text{ chữ số } 0}$, các kiểu dữ liệu số đã học không thể lưu trữ được. Khi đó ta dùng xâu để lưu số; nhưng với xâu thì không thể dùng trực tiếp các phép toán số học.

Em hãy lập trình tính tổng của hai số nguyên lớn (Big Number) được nhập vào từ bàn phím.

Dữ liệu vào:

Gồm hai dòng, mỗi dòng là một số nguyên không âm.

Kết quả:

In ra tổng của hai số đó.

Giới hạn:

  • Mỗi số có từ $1$ đến $10^6$ chữ số, không có chữ số $0$ vô nghĩa ở đầu (số $0$ được viết là 0).

Subtask:

  • Subtask 1 (20% số điểm): mỗi số có không quá $18$ chữ số.
  • Subtask 2 (30% số điểm): mỗi số có không quá $1000$ chữ số.
  • Subtask 3 (50% số điểm): không có ràng buộc gì thêm.

Giới hạn thời gian: 1 giây, bộ nhớ: 256 MB. Dữ liệu nhập từ bàn phím và in ra màn hình.

Ví dụ 1 – input
55
30
Ví dụ 1 – output
85
Ví dụ 2 – input
9999999999999999999
1
Ví dụ 2 – output
10000000000000000000
  • Ví dụ 2: tổng có 20 chữ số, vượt khỏi kiểu long long (và cả unsigned long long).

Nguồn: phỏng theo bài "BIG NUMBER" – vinhdinhcoder.net (chủ đề Xâu kí tự).

Lời mở đầu

Số có tới một triệu chữ số thì không kiểu số nào chứa nổi – cả unsigned long long cũng chỉ tới khoảng $1{,}8 \cdot 10^{19}$. Cách duy nhất là lưu số dưới dạng xâu và tự làm phép cộng y như cộng tay hồi lớp 2: cộng từ hàng đơn vị, có nhớ.

Link nộp bài

Bấm vào nút bên dưới để nộp bài và được hệ thống CLUE OJ chấm tự động.

Nộp bài trên CLUE OJ

Lộ trình lời giải, bấm vào từng phần để nhảy tới:

Bộ testBộ test chính thức có gì?

Bộ test có 20 test, mỗi test đúng được 1 phần điểm như nhau. Test 1–10 là số ngắn (tới vài nghìn chữ số), test 11–20 là số tới $10^6$ chữ số.

TestNội dung kiểm tra
1–4Ví dụ của đề, $0 + 0$, nhớ sinh thêm một chữ số ở đầu
5, 9Kết quả vượt unsigned long long
6–8, 10Hai số dài khác nhau, có số 0
11–20Số tới $10^6$ chữ số, toàn chữ số 9 (nhớ lan suốt cả số) – chèn chữ số vào đầu xâu sẽ quá thời gian

Ý tưởngCộng từ phải sang trái như cộng tay

Đặt hai số thẳng hàng theo hàng đơn vị. Dùng hai chỉ số $i, j$ chạy từ cuối mỗi xâu về đầu và biến nho (0 hoặc 1):

  • tổng một hàng: s = nho + a[i] + b[j] (xâu nào đã hết chữ số thì coi là 0);
  • chữ số kết quả của hàng là s % 10, nhớ sang hàng sau là s / 10.

Lặp khi còn chữ số ở một trong hai xâu hoặc còn nhớ – điều kiện "còn nhớ" giúp ra chữ số 1 ở đầu khi $999 + 1 = 1000$.

Thêm vào cuối rồi đảo ngược
Ta tìm ra chữ số kết quả theo thứ tự từ hàng đơn vị lên, tức là ngược. Nếu mỗi lần chèn vào đầu xâu (kq = c + kq) thì phải chép lại cả xâu – $10^6$ lần như vậy là quá chậm. Hãy push_back vào cuối, xong xuôi thì reverse một lần.

Em nhập hai số rồi bấm Tiếp để xem phép cộng từng hàng:

Ví dụ nhanh:

Lời giảiCộng có nhớ, đẩy vào cuối rồi đảo ngược

Bản C++ cộng từng chữ số. Bản Python cũng phải tự cộng vì Python đổi một xâu triệu chữ số sang số nguyên rất chậm (và mặc định bị giới hạn 4300 chữ số); để nhanh, mình cộng theo từng khúc 18 chữ số – mỗi khúc vẫn là phép cộng có nhớ, chỉ là "chữ số" lớn hơn.

C++▶ Chạy tay từng dòng codeCộng từ cuối hai xâu về đầu, có biến nhớ.
Dữ liệu mẫu:
  1. a[i] - '0' đổi kí tự chữ số thành số; '0' + s % 10 đổi ngược lại.
  2. Điều kiện nho > 0 trong vòng while giúp in ra chữ số 1 ở đầu khi tổng dài hơn cả hai số.
  3. Đoạn "bỏ số 0 ở đầu" chỉ có tác dụng với $0 + 0$; nhờ p + 1 < kq.size() ta luôn giữ lại ít nhất một chữ số.
Không gian$O(\max(|a|, |b|))$
Thời gian$O(\max(|a|, |b|))$

Kết quả chạy thật: bản C++ đúng 20/20 test, chạy lâu nhất 0.044s. Bản Python đúng 20/20 test, chạy lâu nhất 0.072s. Full điểm.

Cái bẫyNhững cách làm sai hay gặp

Các cách làm sai mình đã chấm thử trên bộ test:

Cách làm saiĐúngGhi chú
Đọc vào unsigned long long rồi cộng5/20sai test 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20
Quên chữ số nhớ ở hàng cao nhất (thiếu || nho > 0)11/20sai test 2, 3, 6, 9, 11, 12, 13, 14, 17
Chèn chữ số vào đầu xâu: kq = c + kq11/20sai test 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 20
Chỉ cộng phần dài bằng số ngắn hơn8/20sai test 2, 5, 7, 8, 10, 12, 13, 15, 16, 18, 19, 20

Tổng kếtKết quả chạy thật trên bộ test

CáchNgôn ngữĐúngLâu nhấtGhi chú
Lời giải chuẩnC++20/200.044sFull điểm
Python20/200.072sFull điểm
unsigned long longC++5/20–Mất 15 test
Quên nhớ cuốiC++11/20–Mất 9 test
Chèn vào đầu xâuC++11/20–Mất 9 test
Bỏ phần thừaC++8/20–Mất 12 test
Ghi chú của mình: phép cộng số lớn là viên gạch đầu tiên của chuyên đề "số nguyên lớn" (Big Int). Trừ, nhân số lớn với số nhỏ… cũng làm theo đúng tinh thần "cộng tay": duyệt từ hàng đơn vị, giữ biến nhớ.
Rất vui khi anh em nào đã đọc đến những dòng cuối cùng này. Anh em đọc chắc cũng mỏi mắt luôn chứ 😅 vậy anh em nghĩ người viết ra hết đống ở trên còn thế nào nữa 🤪. Vậy nên đừng tiếc gì cho mình một lời bình luận hoặc chia sẻ bài viết để động viên mình nè. Chúc anh em học tốt và gặt hái nhiều thành công 😇
Tự học thuật toán: khó ở đâu?
Đọc xong một bài giải là bước đầu. Phần lớn học sinh tự học sẽ gặp những trở ngại sau:
  • Không biết học gì trước, học gì sau, học lan man nên kiến thức bị hổng.
  • Bí bài không ai gỡ, ngồi cả buổi vẫn không ra rồi bỏ cuộc.
  • Code chạy được nhưng không đủ điểm, không biết sai ở đâu, chậm ở đâu.
  • Không có đề thi thử và người chấm, nên không biết mình đang ở mức nào.
  • Dễ nản giữa chừng khi không có ai theo sát.
Học cùng thầy Nam Sơn, các trở ngại đó được gỡ bỏ:
  • Lộ trình 111 buổi video sắp sẵn từ dòng code đầu tiên đến đề HSG thật của các tỉnh.
  • Thầy trực tiếp gỡ bí, chữa bài cho từng em qua nhóm Zalo riêng.
  • Hệ thống chấm bài tự động 24/7 và thi thử HSG hằng tuần để biết chính xác mình đang ở đâu.
  • Đóng học phí một lần, thầy kèm lâu dài: từ thi chuyên Tin đến HSG quốc gia và cả khi lên đại học.

Nhận xét